Force feedback'li her direksiyon setinde bir elektrik motoru bulunur; tahrik türü ise bu motorun kuvvetinin direksiyon miline nasıl aktarıldığını anlatır. Üç temel tasarım vardır: dişli, kayış ve direct drive. Mekanizma; geri bildirimin ne kadar akıcı ve ayrıntılı hissettirdiğini, setin ne kadar ses çıkardığını, nasıl monte edilmesi gerektiğini ve büyük ölçüde fiyatı etkiler. Yine de her şeyi belirlemez: Yazılım, motor kalitesi ve ayarlar da önemlidir ve her kategorideki modeller birbirinden farklıdır.
Dişli tahrik
Küçük bir motor, direksiyon milini bir dişli takımı üzerinden döndürür. Dişliler motorun torkunu çoğaltır; böylece kompakt ve ucuz bir motor kullanılabilir bir kuvvet üretebilir. Bilinen örnekler Logitech G29 ve G923'tür.
- His: Dişlilerin dişleri, özellikle yavaş çevirirken hafif bir tırtıklı his (notchiness) olarak hissedilebilir. Küçük ve hızlı kuvvetler akıcı ayrıntıdan çok tıkırtı olarak gelebilir.
- Gürültü: Genellikle üç tür arasında en gürültülüsüdür; force feedback sırasında tıkırtı ve vınlama duyulur.
- Bakım: Neredeyse hiç gerektirmez. Yıllar içinde dişliler aşınabilir ve daha fazla boşluk veya ses oluşabilir.
- Tipik kullanım: Sim racing'e giriş ve ara sıra oynanan yarış oyunları; genellikle masaya kelepçeyle sabitlenir.
Kayış tahrik
Motor, direksiyon milini bir veya birkaç dişli kayış ve kasnak üzerinden döndürür. Kayış da torku çoğaltır, ancak birbirine geçen dişlilerden çok daha akıcı çalışır. Thrustmaster T300 RS yaygın olarak bilinen bir örnektir.
- His: Dişli tahrikten daha akıcıdır, tırtıklı his daha azdır. Kayış çok sert kuvvetleri biraz yumuşatır; bu yüzden ince ayrıntılar bir miktar törpülenir.
- Gürültü: Genelde dişli tahrikten daha sessizdir, ancak motor, fan ve kayış yine de duyulabilir.
- Bakım: Kayışlar zamanla esneyebilir veya gerginliğini kaybedebilir. Bazı modeller yoğun kullanımda ısınır ve kendini korumak için kuvveti düşürür; modelinize ait üretici önerilerine bakın.
- Tipik kullanım: Orta segment kurulumlar; masada veya bir direksiyon standında.
Direct drive
Direksiyon mili doğrudan motor milidir: Simit, arada dişli veya kayış olmadan doğrudan motora takılır. Torku çoğaltan bir şey olmadığı için motorun kendisi daha büyük ve güçlü olmalıdır. Örnekler arasında Fanatec CSL DD, MOZA R5, Logitech G PRO ve Thrustmaster T818 bulunur.
- His: Mekanizmadan kaynaklanan tırtık olmadan en doğrudan ve en ayrıntılı geri bildirim. Yol yüzeyindeki ince ayrıntılar, kerbler ve lastiklerin kaymaya başladığı an net hissedilir; motor da çok hızlı tepki verir.
- Gürültü: Kullanımda genellikle sessizdir, ancak bazı tabanlarda duyulabilir bir fan veya hafif bir motor uğultusu olabilir.
- Bakım: Aşınacak dişli veya kayış yoktur. Yazılım (firmware) güncellemeleri ve doğru güç adaptörü daha önemlidir.
- Tipik kullanım: Giriş seviyesi direct drive tabanlardan üst seviye kurulumlara kadar. Güçlü tabanlar genellikle masa yerine sağlam bir kokpit (rig) veya direksiyon standı ister.
Karşılaştırma tablosu
| Dişli | Kayış | Direct drive | |
|---|---|---|---|
| Mekanizma | Motor ile mil arasında dişliler | Kayışlar ve kasnaklar | Simit doğrudan motor milinde |
| Akıcılık | Belirgin tırtıklı his | Akıcı, biraz sönümlü | En akıcı |
| Ayrıntı | Temel düzey, tıkırdayabilir | İyi, biraz yumuşatılmış | En yüksek |
| Gürültü | En gürültülü | Orta | Genellikle sessiz |
| Aşınan parçalar | Dişliler | Kayışlar | Tahrik hattında yok |
| Montaj | Masa kelepçesi genellikle yeterli | Masa veya stand | Torka bağlı; güçlü tabanlar kokpit ister |
| Fiyat aralığı | En düşük | Orta | Ortadan en yükseğe |
Bunlar genel eğilimlerdir. İyi tasarlanmış kayışlı bir direksiyon, kötü ayarlanmış bir direct drive tabandan daha iyi hissettirebilir; tork, yazılım ve simit kalitesi her grubun içinde de büyük farklılık gösterir.
Satın almadan önce nelere dikkat etmeli?
Montaj
Masa kelepçeleri birçok dişli ve kayışlı direksiyon için yeterlidir. Güçlü kuvvetler masanın sallanmasına veya esnemesine ya da kelepçenin kaymasına yol açabilir; bu da geri bildirimi bulanıklaştırır. Direct drive tabanlar genellikle bir direksiyon standına veya kokpite cıvatayla sabitlenir, bazılarında masa kelepçesi hiç yoktur. Montajı da bütçeye dahil edin.
Tork ve güvenlik
Daha fazla tork daha fazla pay demektir, ancak güçlü bir taban kaza veya spin anında simidi sertçe çevirebilir. Tabanın acil durdurma gibi kullanabileceğiniz güvenlik özelliklerine sahip olduğundan emin olun ve düşük güçle başlayın. Taban açılışta kalibre olurken ellerinizi simitten çekin.
Ekosisteme bağımlılık
Birçok marka simitler için kendi hızlı çıkarma (quick release) sistemini, pedallar ve vites kolları için de kendi bağlantılarını kullanır. Bir markayı seçmek, ileride alacağınız simit ve aksesuarların da aynı markadan olması ya da adaptör gerektirmesi anlamına gelebilir. Satın almadan önce uyumluluğu kontrol edin.
Konsol uyumluluğu
Direksiyonlar genellikle ya PlayStation ya da Xbox için lisanslıdır; PC'de ise çoğunlukla ikisi de çalışır. Bazı tabanlarda konsol desteği simide veya belirli bir sürüme bağlıdır. Tam olarak o modelin konsolunuzla çalıştığından emin olun.
Bütçe ve yükseltme yolu
Pedalları da plana dahil edin. Potansiyometreli pedallardan load cell pedallara geçmek, tutarlılığı çoğu zaman daha güçlü bir taban kadar artırır. Ayrıca ileride tabanı değiştirip simidinizi ve pedallarınızı aynı ekosistem içinde koruyup koruyamayacağınızı da düşünün.
Satıcıdan, siz izlerken direksiyonu çevrimiçi bir testten geçirmesini isteyin ya da ödeme yapmadan önce kendiniz test edin. Sensör sorunları saniyeler içinde ortaya çıkar; force feedback arızaları için ise üreticinin yazılımı veya bir oyun gerekir.
İkinci el bir direksiyon nasıl kontrol edilir?
Web siteleri motora FFB komutu gönderemediği için tarayıcı force feedback'i test edemez. Ancak girişleri kontrol edebilir ve ikinci el direksiyonlardaki sorunların çoğu tam da burada ortaya çıkar. Direksiyonu bağlayın ve direksiyon testini açın:
- Tam dönüş: Testteki dönüş açısını sürücüdeki değere ayarlayın ve direksiyonu iki uca kadar çevirin. Direksiyon ekseni −1.000 ve +1.000 değerine ulaşmalıdır. Ulaşmıyorsa direksiyon dönüş açısı rehberine bakın.
- Merkez: Direksiyonu düz tutun ve merkezi işaretleyin. Sapma küçük olmalı ve merkeze her döndüğünüzde aynı kalmalıdır.
- Düzgün grafik: Direksiyonu bir uçtan diğerine yavaşça çevirin. Grafikteki sıçramalar, boşluklar veya ani tepeler aşınmış ya da kirli bir sensöre veya gevşek bir bağlantıya işaret eder.
- Tuşlar ve paddle'lar: Her tuşa, paddle'a ve anahtara basın; her birinin tek bir kez algılandığını ve temiz biçimde bırakıldığını kontrol edin.
- Pedallar: Setle birlikte geliyorsa pedal testi ile kontrol edin.
Ardından force feedback'i üreticinin yazılımında veya bir oyunda deneyin; sürtünme sesi, alışılmadık tıkırtılar ya da zayıf veya düzensiz kuvvete dikkat edin.
Sıkça sorulan sorular
Direct drive her zaman daha mı iyidir?
En akıcı ve en ayrıntılı geri bildirimi sunar, ancak genellikle sağlam bir montaj gerektirir ve daha pahalıdır. Masada ara sıra oynamak için dişli veya kayışlı bir direksiyon daha pratik bir seçim olabilir.
Dişli bir direksiyondaki tırtıklı his arıza mıdır?
Dişli tahrikte bir miktar tırtıklı his normaldir. Ani sürtünme sesi, giderek artan tıkırtı veya direksiyonun takıldığı bir nokta aşınmaya işaret edebilir ve kontrol edilmelidir.
Force feedback'i tarayıcıda test edebilir miyim?
Hayır. Tarayıcılar eksenleri ve tuşları okuyabilir, ancak force feedback motorunu kontrol edemez. FFB'yi test etmek için üreticinin yazılımını veya bir oyunu kullanın.
